Bài 37.124 phút đọc

Cú pháp cơ bản và cái bẫy TAB

Sau bài này bạn sẽ làm được

Viết một quy tắc mục tiêu, phụ thuộc, công thức
Giải thích vì sao Make chỉ dựng lại cái cần dựng
Tránh lỗi TAB số một của người mới
Dùng .PHONY cho mục tiêu không phải file

Make trả lời một câu hỏi đơn giản: khi bạn sửa một tệp, cần dịch lại những gì, và không dịch lại những gì. Với một chương trình chục tệp, câu trả lời đúng tiết kiệm hàng phút mỗi lần dựng.

#Vấn đề Make giải

# Khong co Make: go tay moi lan, dich LAI TAT CA
gcc -std=c17 -Iinclude src/main.c src/toan.c src/db.c ... -o app

/* Hai van de:
   1. Ban go lai dong dai nay moi lan, va de go sai.
   2. Sua MOT dong trong main.c van dich lai CA db.c va toan.c,
      du chung khong doi. Voi 100 file, do la phut cho vo ich.

   Make giai ca hai:
     - Ban viet cong thuc MOT lan trong Makefile.
     - Make so THOI GIAN SUA cua file nguon voi file dich, va
       chi dich lai cai nao co nguon MOI HON dich. */

Make

Một công cụ dựng dựa trên thời gian sửa tệp. Bạn khai báo mục tiêu nào phụ thuộc tệp nào, và công thức để tạo mục tiêu. Make so thời gian sửa và chỉ chạy công thức cho mục tiêu có phụ thuộc mới hơn nó.

#Cú pháp một quy tắc

Một quy tắc Make

muc_tieu: phu_thuoc1 phu_thuoc2
<TAB>cong_thuc

# Vi du cu the:
app.exe: main.o toan.o
	gcc main.o toan.o -o app.exe

main.o: main.c toan.h
	gcc -c main.c -o main.o

toan.o: toan.c toan.h
	gcc -c toan.c -o toan.o

Đọc quy tắc như một câu

app.exe: main.o toan.o
	gcc main.o toan.o -o app.exe

/* Doc la: "de tao app.exe, ta CAN main.o va toan.o.
            Neu bat ky cai nao MOI HON app.exe (hoac app.exe chua
            ton tai), thi chay dong gcc ben duoi."

   Ba phan:
     muc_tieu    app.exe        cai ta muon tao
     phu_thuoc   main.o toan.o  cai can co truoc
     cong_thuc   dong gcc       cach tao muc tieu tu phu thuoc

   Make xay mot DO THI: app.exe can main.o, main.o can main.c
   va toan.h. No di tu duoi len, dung cai gi con thieu hoac cu. */

Mục tiêu đầu tiên là mặc định

# Chay "make" khong co doi so -> chay muc tieu DAU TIEN trong file.
# Do la ly do nguoi ta hay dat "all" len tren cung:

all: app.exe            # muc tieu dau -> mac dinh
app.exe: ...

# make          -> chay "all"
# make app.exe  -> chay rieng muc tieu do
# make toan.o   -> chi tao toan.o

#Chỉ dựng cái cần

terminal

# Lan dau: dich moi thu

make

gcc -std=c17 -Wall -Wextra -Iinclude -MMD -MP -c src/main.c -o build/main.o
gcc -std=c17 -Wall -Wextra -Iinclude -MMD -MP -c src/toan.c -o build/toan.o
gcc build/main.o build/toan.o -o build/app.exe
==> Da build: build/app.exe

# Lan hai, khong doi gi: Make khong lam gi

make

mingw32-make: Nothing to be done for 'all'.

terminal

# Sua RIENG toan.c

touch src/toan.c && make

gcc -std=c17 -Wall -Wextra -Iinclude -MMD -MP -c src/toan.c -o build/toan.o
gcc build/main.o build/toan.o -o build/app.exe
==> Da build: build/app.exe

Đọc kỹ: main.o KHÔNG được dịch lại

Khi chỉ toan.c thay đổi, Make dịch lại toan.o rồi liên kết lại, nhưng không đụng tới main.o vì main.c không đổi. Với hai tệp thì tiết kiệm nhỏ; với một dự án lớn, đây là chênh lệch giữa dựng trong một giây và dựng trong một phút.

/* Make so sanh thoi gian:
     toan.c sua luc 10:05
     toan.o tao luc 10:03   -> toan.c MOI HON -> dich lai toan.o
     main.c sua luc 10:00
     main.o tao luc 10:03   -> main.c CU HON -> giu nguyen main.o

   Va vi toan.o vua doi, app.exe (phu thuoc toan.o) cung phai
   lam lai. Do la day chuyen: mot thay doi lan len theo do thi. */

#Cái bẫy TAB

Công thức PHẢI bắt đầu bằng TAB, không phải dấu cách

app.exe: main.o toan.o
    gcc main.o toan.o -o app.exe
^^^^ bon dau CACH -> LOI

app.exe: main.o toan.o
	gcc main.o toan.o -o app.exe
^ mot TAB -> dung

terminal

# Neu dung dau cach thay vi TAB:

make

Makefile:2: *** missing separator.  Stop.

Đây là lỗi số một của người mới học Make, và thông báo missing separatorkhông nói rõ nguyên nhân là dấu cách. Make dùng TAB làm dấu hiệu "đây là dòng công thức"; một dòng thụt bằng dấu cách bị hiểu là thứ khác.

Ba cách tránh cái bẫy TAB

/* 1. Cau hinh trinh soan thao KHONG doi TAB thanh dau cach
      trong file Makefile. Trong .editorconfig (Bai 56.2): */

[Makefile]
indent_style = tab

/* 2. Bat hien ky tu vo hinh trong trinh soan thao, de nhin
      thay TAB va dau cach khac nhau.

   3. Neu ban thuc su ghet TAB, GNU Make co bien cho phep
      doi ky tu cong thuc, nhung DUNG dung no: no lam Makefile
      cua ban khong chuan va nguoi khac se bo. */
.RECIPEPREFIX = >       # doi cong thuc sang dau >, TRANH dung

#.PHONY

Mục tiêu giả (phony)

Một mục tiêu không tương ứng với tệp thật, ví dụ clean hay run. Khai báo nó là .PHONY để Make luôn chạy công thức, không so thời gian với một tệp cùng tên.

Vì sao cần .PHONY

clean:
	rm -f build/*.o build/app.exe

# Van de: neu tinh co co mot FILE ten "clean" trong thu muc,
# thi Make thay "clean da ton tai va khong co phu thuoc moi hon"
# -> "make clean" bao "Nothing to be done" va KHONG xoa gi.

# Chua: khai bao clean la phony
.PHONY: clean run all
clean:
	rm -f build/*.o build/app.exe

# Bay gio Make hieu "clean" khong phai file, luon chay cong thuc.

terminal

# Khong co .PHONY, va co file ten 'clean' trong thu muc:

touch clean && make clean

mingw32-make: 'clean' is up to date.

# Voi .PHONY: clean, luon chay

make clean

rm -f build/*.o build/app.exe

Hai ký hiệu đặc biệt trong công thức

.PHONY: clean
clean:
	@rm -f build/*.o          # @ o dau: KHONG in dong lenh ra man hinh
	-rm -f build/khong_co     # - o dau: BO QUA loi, tiep tuc du that bai

/* @  dung cho cac lenh ban khong can thay, nhu echo hay rm.
     Khong co @, Make in ca dong lenh TRUOC khi chay no.

   -  dung khi lenh co the that bai ma ban khong quan tam,
     vi du xoa mot file co the khong ton tai. Khong co -,
     Make dung ngay khi mot lenh tra ve khac 0. */

Thiếu .PHONY

all: app.exe clean: rm -f build/* run: app.exe ./app.exe test: app.exe ./run_tests.sh # Neu co file all, clean, run, hay test trong thu muc, # cac muc tieu do ngung hoat dong mot cach kho hieu.

Khai báo phony đầy đủ

.PHONY: all clean run test all: app.exe clean: rm -f build/* run: app.exe ./app.exe test: app.exe ./run_tests.sh # Moi muc tieu khong-phai-file deu duoc liet ke .PHONY. # Quy tac: neu cong thuc khong TAO ra mot file cung ten muc tieu, # thi muc tieu do la phony.

Tự làm thử

Viết một Makefile ba quy tắc cho một chương trình hai tệp và dựng được.
Sửa một tệp và quan sát Make chỉ dịch lại tệp đó.
Thay TAB bằng dấu cách và đọc thông báo lỗi Make đưa ra.
Tạo một tệp tên clean và chứng minh mục tiêu clean ngừng hoạt động khi thiếu .PHONY.
Thêm @ vào một lệnh echo và so đầu ra có và không có nó.
Thêm mục tiêu run phụ thuộc chương trình và chạy nó.

Trình chấm điểm tự động sẽ được bổ sung ở giai đoạn sau. Hiện tại bạn tự chạy thử trên máy.

Tóm tắt

Make dựng lại chỉ những mục tiêu có phụ thuộc mới hơn chúng, dựa trên thời gian sửa tệp.
Một quy tắc gồm mục tiêu, phụ thuộc, và công thức; mục tiêu đầu tiên là mặc định.
Một thay đổi lan lên theo đồ thị phụ thuộc, dựng lại đúng những gì cần.
Công thức phải bắt đầu bằng TAB, không phải dấu cách; đó là lỗi số một của người mới.
Mục tiêu không tạo tệp phải là .PHONY; @ ẩn lệnh, - bỏ qua lỗi.